Առողջության համընդհանուր ապահովագրությունը հնարավորություն է տալիս պոլիկլինիկայի բուժաշխատողների աշխատավարձերի բարձրացման համար․ Ավանեսյան
Առողջության համընդհանուր ապահովագրության համակարգը մեկնարկելիս արդյոք պոլիկլինիկաները պատրաստ են մեծ ծավալի բուժառուների ընդունել, քանի որ օրենքի նախագծով պարտադիր պայման է՝ այդ ապահովագրությունից օգվելու համար քաղաքացին նախ պետք է պոլիկլինիկայում նախնական հետազոտություն անցնի։ Եվ արդյոք նածատեսվում է պոլիկլինիկայի բուժաշխատողների աշխատավարձի բարձրացում, քանի որ նրանք այդքան մեծ ծավալի քաղաքացիների են սպասարկելու։ Այս հարցերն այսօր աոռղջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանին ուղղեց «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Արմենուհի Կյուրեղյանը՝ ԱԺ առողջապահության հարցերի մշտական հանձնաժողովում «Առողջության համընդհանուր ապահովագրության մասին» օրենքի նախագծի քննարկման ժամանակ։
Նախարար Ավանեսյանն ի պատասխան հայտնեց, որ տարեկան հետազոտություններն ու սկրինգները պայման են լինելու ապահովագրական փաթեթի ակտիվացման համար, սակայն օրենքի այս դրույթը ուժի մեջ է մտնելու 2029 թվականից։
«Այսինքն, մենք դեռ երկու տարի ժամանակ ունենք, որպեսզի պոլիկլինիկաները պատրաստվեն։ Ապահովագրական փաթեթի մեկնարկից տարեկան հետազոտություններն ու սկրինինգները դառնալու են հասանելի անձին, այդ երկու տարին անհրաժեշտ է, որպեսզի ոչ թե բոլորը հունվարի 1-ին գան ու անցնեն հետազոտությունները, որպեսզի փաթեթն ակտիվանա, այլ մինչև 2029 թվականը բոլորը նորմալ, հանգիստ կանցնեն հետազոտությունները, և երբ 2029-ից հետո ցիկլը կսկսի նորմալ ընթացքով գնալ, կդառնա պարտադիր, որպեսզի օրինակ կանանց համար կրծքագեղձի սկրինինգը որոշակի տարիքի շրջանակներում երկու տարին մեկ պետք է կրկինի։ Կկրկնի հետազոտությունը, կշարունակի օգտվել ապահովագրությունից, չի կրկնի, ապա նրան հիշեցում կուղարկեն, ապահովագրական փաթեթը կսառեցվի, սկրինգից հետո կատիվանա»,-ասաց նախարարը։ Նա նշեց, որ այս անցումային շրջանը սահմանել են ռիսկերը կառավարելու համար, որպեսզի մարդիկ, իր խոսքով՝ առանց իրարանցումի այդ հետազոտություններն անցնել։
Ինչ վերաբերում է պոլիկլինիկաների կարողություններին, ապա նախարար Ավանեսյանն ասաց՝ անգամ ապահովագրական փաթեթի ներդրման նախապատրաստական փուլում արդեն իսկ բժշկական կենտրոնները, բազմաթիվ մասնավոր բժշկական կենտրոններ, առաջնային օղակի պոլիկլինիկաներ ներդրումներ են իրականացնում, ընդլայնում են իրենց կարողությունները․ «Դա վերաբերում է նաև պետական բժշկական կենտրոններին, ամբուլատորիաներին ու պոլիկլինիկաներին։ Այսինքն, սա երկկողմանի էֆեկտ է ունենալու։ Երբ ապահովագրական բյուջեում առաջնային օղակին ուղղվող ծախսերի մասնաբաժինը մեծանում է, սա նշանակում է, որ թե՛ ֆինանսական հոսքերն են մեծանում, թե՛ աշխատավարձի հնարավորությունն է մեծանում, թե՛ սարքավորումներով հագեցման հնարավորություններն են մեծանում։ Վերջին տարիների պետական պատվերի ավել, քան կրկնապատկումը ցույց է տալիս, որ դա հանգեցրել է ԲԿ-ները համլրվում են նորագույն սարքավորումներով և այլն»։
Ինչո՞ւ է ընտրվել ապահովագրավճարի համահարթ, միևնույն արժեքը բարձր ու ցածր աշխատավարձ ստացողների համար, «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Աննա Գրիգորյանի այս հարցին ի պատասխան էլ նախարարն ասաց, որ ընտրել են ֆիքսված ապահովագրավճարի մոդելը, սակայն կա նաև սուբսիդավորման տարբերակված համակարգ՝ ելնելով աշխատավարձի չափսից։
«Համակարգի ներդրման առաջին տարում տարբերություն ենք դրել, թե ֆինանսական բեռի առումով 200-500 հազար դրամ ստացողի, 500-ից մինչև 1 միլիոն դրամ ստացողի ու դրանից բարձր ստացողի համար։ Այսինքն, ընտրել ենք կոնկրետ ընդհանուր արժեք, որտեղից սուբսիդավորումով բերել ենք սոցիալական համերաշխության սկզբունքին»,-ասաց Ավանեսյանը։
Նա վստահեցրեց, որ ֆիքսված ապահովագրավճարի մոդելն են ընտրել, քանի որ, նրա պարզաբանմամբ՝ երբ երկիրը չի ունեցել ապահովագրման երկար տարիներ, մարդկանց համար կոնկրետ արժեքի դիմաց կոնկրետ փաթեթ ստանալը շատ ավելի ընկալելի է, շատ ավելի հասկանալի է ու պարզ է․«Օրինակ այսօր որոշված է, որ 65-ից բարձր տարիքի անձանց համար պետությունը 100% սուբսիդավորում է։ Ես վստահ եմ՝ հաջորդ տարիներին, կախված բյուջեից՝ ևս գործելու են սուբսիդավորման ճկուն մեխանիզմներ»։
Թե ինչո՞ւ 65-ից բարձրի դեպքում է սուբսիդավորումը, այլ ոչ թե 63-ից, քանի որ դա է կենսաթոշակի անցնելու տարիքը, այս հարցին էլ նախարարը պատասխանեց՝ մոդելը կառուցել են ոչ թե կենսաթոշակային տարիքի սկզբունքով, այլ պարզապես բյուջեի հնարավորություններից ելնելով․«Ներառվելու է 65+ 400 հազար քաղաքացի, սա իսկապես շատ մեծ թիվ է ու մեծ հանձնառություն»։
Նշենք, որ օրենքի նախագծով սահմանվում է, որ համակարգը ներդրվելու է փուլային տարբերակով՝ երեք տարիների ընթացքում, իսկ 2029 թվականին ՀՀ բոլոր քաղաքացիները պետք է ներառված լինեն համակարգում։
2026-ին համակարգում ներառվելու են մինչեւ 18, 65+ եւ 18-65 տարեկան հաշմանդամության խումբ ունեցող ու ֆունկցիոնալ անապահովության խնդիրներ ունեցող քաղաքացիները, անապահովության 25+ բալ ունեցող ընտանիքները։ Այս խմբերի համար փաթեթը սուբիսդավորելու է պետությունը։
200 հազար դրամ ու ավելի աշխատավարձ ստացող քաղաքացիները ևս եկող տարվանից ներառվելու են համակարգում, սակայն նրանք են վճարելու իրենց ամսական ապահովագրավճարը։ Եթե անձը մի քանի տեղ է աշխատում, հաշվարկվում է աշխատավարձի հանրագումարը։
2027-ից ապահովագրությունը պարտադիր կդառնա մինչեւ 200 հազար դրամ աշխատավարձ ստացողների համար, 2028-ից համակարգում կընդգրկվեն մյուս քաղաքացիները՝ գյուղական բնակչություն, ուսանողներ եւ այլն։
Նախատեսվում է, որ ներդրման ընթացքում՝ սկսած 2026թ-ից, ապահովագրավճարի տարեկան դրույքաչափը կկազմի 120000 դրամից 164400 դրամ։ Ընդ որում, 2026-2027թթ–երի համար տարեկան չափն առաջարկվում է սահմանել 129600 դրամի չափով, իսկ 2028թ–ից՝ 164400 դրամ:
Ընդ որում, փաթեթը չի ծածկելու ծառայությունների ողջ ծավալը, նախարարությունը սահմանել է հիվանդությունների գծով ցանկ՝ հիմնականում կյանք փրկող, անհետաձգելի դեպքերը։ Սահմանվելու են համավճարներ։
