«Եթե Հայաստանը ստանա ամերիկյան հետախուզական անօդաչուների լուրջ քանակ և որակ, ապա կկարողանա ամրապնդել իր պաշտպանական ներուժը»․Մհեր Հակոբյան
Անօդաչու թռչող սարքերը (ԱԹՍ) ժամանակակից պատերազմում չափազանց կարևոր դեր են խաղում, ինչն արդեն ապացուցման կարիք չունի, իսկ ժամանակակից տեխնոլոգիական պատերազմներում առաջատար դիրքերում հենց Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներն են: ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսն իր այցի ընթացքում հայտարարեց, որ Վաշինգտոնը Հայաստանին կմատակարարի 11 միլիոն դոլարի հետախուզական անօդաչու սարքեր՝ գործարքն անվանելով ներդրում տարածաշրջանում զսպման և խաղաղության ամրապնդման գործում: Սա, անշուշտ, լավ նորություն է: Եթե Հայաստանին դրոնների վաճառքի համաձայնագիրն իրականացվի այնպիսի առաջատար երկրի հետ, ինչպիսին ԱՄՆ-ն է, ապա դա դուռ կբացի տեխնոլոգիական համագործակցության համար: Այս մասին RegionsTV-ի հետ զրույցում հայտարարել է ռազմաքաղաքական վերլուծաբան Մհեր Հակոբյանը:
Նա նշում է, որ կան բազմաթիվ քաղաքական հարցեր, որոնք կարող են գերակայել այս տեխնոլոգիական համագործակցության մեջ, և ինքն անձամբ ապագային նայում է զգուշավոր լավատեսությամբ: Նա ասում է, որ ամենևին չի կիսում կառավարության կողմնակիցների անսահման ուրախությունը և միևնույն ժամանակ չի կիսում ընդդիմության թերագնահատող ու սկեմպիտ մոտեցումը։ «Այս սկիզբը կարող է ունենալ շարունակություն, կամ կարող է և չունենալ՝ կախված բազմաթիվ քաղաքական գործոններից»,- ասում է Հակոբյանը։
Նշենք, որ փետրվարի 9-ից 10-ը ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը պաշտոնական այցով գտնվում էր Հայաստանում։ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը և ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը քննարկել են TRIPP նախագիծը և ստորագրել համատեղ հայտարարություն, որն ազդարարում է «Միջուկային էներգիայի խաղաղ նպատակներով օգտագործման » համագործակցության համաձայնագրի շուրջ բանակցությունների ավարտը։ Նիկոլ Փաշինյանի հետ համատեղ մամուլի ասուլիսի ժամանակ ԱՄՆ փոխնախագահը հայտարարեց. «Մենք հաստատել ենք Հայաստանին 11 միլիոն դոլարի հետախուզական անօդաչու թռչող սարքերի վաճառքը»։
Նիկոլ Փաշինյանն իր հերթին նշել է, որ «Հայաստանը ԱՄՆ-ից ձեռք է բերել անօդաչու թռչող սարքեր, որոնց արդյունավետությունն ապացուցված է շահագործման հարուստ փորձով։ Հուսով եմ, որ այս գործարքը, որն իրականացվել է օտարերկրյա պետություններին ռազմական տեխնիկայի վաճառքի ԱՄՆ ծրագրի շրջանակներում, հիմք կծառայի համագործակցության հետագա ընդլայնման համար»։
Ռազմական փորձագետը, վերլուծելով հայ-ամերիկյան հարաբերությունների զարգացման ներկա փուլը, ընդգծեց, որ «այս պահին մենք գտնվում ենք Հայաստանի և ԱՄՆ-ի հարաբերությունների զարգացման փուլում, և չի կարելի խոսել որևէ ավարտուն գործընթացի մասին։ Ամեն դեպքում, թվում է, թե Վենսի ժամանումը յուրօրինակ միջանկյալ կանգառ էր, այլ ոչ թե սկիզբ կամ վերջ։ Պայմանական սկիզբը սահմանվել էր օգոստոսի 8-ի այցի մասին համաձայնագրով։ Որքանով հայտնի է, փետրվարի 19-ին մեր վարչապետը և Ալիևը կմեկնեն Վաշինգտոն, հնարավոր է՝ ինչ-որ բան տեղի ունենա։ Սպասենք»։
Անդրադառնալով ամերիկյան սպառազինության մատակարարմանը՝ Մհեր Հակոբյանը նշում է, որ Հայաստանը ԱՄՆ-ից ստացել է մեկ հետախուզական անօդաչու սարք՝ ընդգծելով դրա ոչ հարձակողական բնույթը․«ԱՄՆ-ն Հայաստանի Հանրապետությանը փոխանցել է մեկ հետախուզական անօդաչու սարք։ Մեկ սարքի մատակարարումը բավարար չէ, քանի որ Հայաստանի սահմանի ձգվածությունը մեծ է, և մեկ դրոնը չի կարող օրական 24 ժամ հսկողություն իրականացնել»։
Քաղաքագետն ընդգծեց, որ Վենսի այցը տարածաշրջան շատ հետաքրքիր և ուշագրավ էր, ինչպես և այդ ուղևորության ողջ պատմությունը։ Սա միայն սկիզբն է, առաջին քայլը։ «Եթե Հայաստանը ստանա ամերիկյան հետախուզական անօդաչուների լուրջ քանակ և որակ, ապա կկարողանա ամրապնդել իր պաշտպանական ներուժը։ Նախ մենք կհավասարեցնենք իրավիճակը, իսկ հետո, հնարավոր է, հասնենք առավելության, և ուժերի հավասարակշռությունը տարածաշրջանում էապես կփոխվի։ Համենայն դեպս, դա մեծապես կապված է քաղաքական հանգամանքների հետ։ Այժմ Հայաստանը պատրաստվում է Ազգային ժողովի ընտրություններին։ Երբեք չես իմանա, թե ինչ կարող է պատահել մեկ-երկու տարի հետո. ինչպիսի՞ կառավարություն կլինի Հայաստանում և ինչպե՞ս այն կզարգացնի համագործակցությունը Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հետ։ Այս պահին այդ մասին խոսել չեմ կարող և անիմաստ է. պետք է սպասել Ազգային ժողովի ընտրություններին»,-ասում է RegionsTV-ի զրուցակիցը։
Հակոբյանը վստահություն հայտնեց, որ «ամերիկյան տեխնոլոգիաներ գնելն ու նրանց փորձը յուրացնելը լավ է, միշտ օգտակար է առնչվել առաջադեմ տեխնոլոգիաներին։ Միացյալ Նահանգները ցուցաբերում են նաև քաղաքական աջակցություն Հայաստանին»։
Փորձագետը նշում է, որ անհրաժեշտ է զգուշավորություն, աշխարհում տիրող ներկա իրավիճակը թույլ չի տալիս հեռուն գնացող եզրակացություններ անել։
«Եթե աշնանը հանրապետականները պարտվեն Սենատի ընտրություններում, կամ Թրամփը դադարի նախագահ լինել հաջորդ երկու տարիներին, ապա նրա անձի հետ կապված ամեն ինչ կարող է անհետանալ։ Այժմ Ամերիկայում դեմոկրատների և հանրապետականների հարաբերություններն այնքան են վատացել, որ իշխանության գալով՝ Թրամփը չեղարկեց Բայդենի բոլոր հրամանագրերը. այնպես որ, մի օր կարող է գալ հաջորդ դեմոկրատ նախագահը և վրեժխնդիր լինել Թրամփից։ Այդ դեպքում TRIPP-ը, ինչպես և բոլոր ամերիկյան տեխնոլոգիաները, կտուժեն»,-ասում է Մհեր Հակոբյանը։
Նա ընդգծում է, որ հիմա իրավիճակն այնքան արագ է զարգանում, որ ոչ ոք երկարաժամկետ պլաններ չի կազմում.«Չթերագնահատենք ԱՄՆ նախագահին։ Նա ապրում է իր սեփական կանոններով և կառավարում է՝ խախտելով որոշակի նորմեր ու կարծրատիպեր։ Թրամփն այնպիսի մարդ է, որ կարող է վաճառել և գնել հանուն ինչ-որ դրամական օգուտի։ Նա ստեղծել է Գազայի հարցով իր Խաղաղության խորհուրդը։ Ո՞վ կմտածեր, որ ԱՄՆ-ն կարող է սպառնալ դասական եվրոպական պետության՝ Դանիայի տարածքային ամբողջականությանը»։
Մհեր Հակոբյանը նշում է, որ հետևել է Բաքվի արձագանքին Վենսի՝ Ադրբեջան կատարած այցի վերաբերյալ, ինչպես նաև նրանց, այսպես կոչված, փորձագիտական հանրույթի արձագանքին։ Նա համարում է, որ Ադրբեջանում չկան մասնավոր փորձագետներ, և նրանք, ովքեր արտահայտվում են, հայտնում են պետական դիրքորոշումը։ Ամերիկյան ներկայացուցչի այցը վեր հանեց Բաքվի խորքային վախերն ու հավակնությունները։ «Վենսի այցի նկատմամբ մոտեցումը շատ զգույշ էր, շրջահայաց։ Բաքուն վախենում էր ընդգծել իր ամերիկամետ դիրքորոշումը, քանի որ զգուշանում է Ռուսաստանից և Իրանից։ Չնայած դրան՝ նրանք ևս հավակնում են առաջնորդության միկրոտարածաշրջանում՝ Անդրկովկասում։ Այլ կերպ ասած՝ նրանք դա ներկայացնում են այսպես՝ աշխարհի առաջնորդը Ամերիկան է, այս տարածաշրջանի առաջնորդը՝ Ադրբեջանը, և բոլորը պետք է տարածաշրջանում նրանց հետ համաձայնության գան։ Հիմա հարցն այն է՝ արդյո՞ք աշխարհի հզոր տերությունները կկարողանան հաշտվել այն իրողության հետ, որ այս միկրոտարածաշրջանի առաջնորդը պետք է լինի Ադրբեջանը։ Օրինակ՝ Պուտինը, որի նկատմամբ Ալիևը բավականին խիստ է տրամադրված, մի պահի չի՞ որոշի հեռացնել Ալիևին իշխանությունից։ Կամ, եթե Իրանը մտնի պատերազմի մեջ, չի՞ հետևի արդյոք պատասխան հարված Ադրբեջանին այս կամ այն կերպ։ Ադրբեջանը վախենում է, որ եթե Իրանում պատերազմ սկսվի, ինքը կենթարկվի հարվածների՝ որպես մանրադրամ։ Օդում բազմաթիվ հարցեր են կախված։ Աշխարհը և մեր տարածաշրջանն այժմ հասել են գագաթնակետին, երբեք չես իմանա, թե ինչ տեղի կունենա մի քանի ամիս անց, իսկ համաշխարհային մակարդակով՝ Ուկրաինայում և Իրանում։ Դա բավական է, որպեսզի առաջիկա ամիսներին փոխվի աշխարհի պատկերը»,-ասում է ռազմաքաղաքական վերլուծաբանը։
Զաբելա Ավագյան
